De ‘veelkleurigheid’ van God

drie-eenheid_ikoonDe zondag na Pinksteren viert de katholieke liturgie het feest van de Drievuldigheid of Drie-eenheid. Dit is meestal geen feest voor degenen die op die dag moeten preken. Een van de mogelijkheden om te preken is deze zondag te zien als een afsluiting van alle grote kerkelijke feestdagen: Kerstmis, Pasen, Pinksteren.

We hebben geen feest van de Schepping, maar het scheppen gaat elke dag door. De traditie heeft ons woorden over God, of liever beelden van God, nagelaten zoals ‘natuur’, ‘persoon’, ‘relatie’, ‘wezen’, ‘substantie’ die ons weinig of niets zeggen.

Uit de geschiedenis van de eerste eeuwen van onze jaartelling weten we dat mensen sterk dachten van boven naar beneden. Eerst had je het hoogste en vervolgens het minder hoge tot het lagere, voorbij de mens toe.

Lees verder

Post to Twitter

Schrijf een reactie

Opgeslagen onder God

Weg met de angst voor de vrijheid!

vrijheidIn de weken tussen Pasen en Pinksteren wordt er elke dag in de liturgie gelezen uit de Handelingen van de Apostelen. We horen dat de leerlingen steeds weer op reis zijn.

In het begin zijn de eerste christenen op de vlucht. Later worden er reizen gepland. Zowel de vluchtelingen als de zendelingen werven nieuwe leden aan. Dat was niet zo moeilijk: het Jodendom kende verschillende stromingen. Bovendien was er een aanzienlijk aantal ‘proselieten’ of ‘godvrezenden’. Dit waren meest Grieks sprekende, goed opgeleide mensen die aangetrokken werden door de joodse traditie: geen veelgodendom, één God, geen mythen, geen bloedige offers bij de synagogale bijeenkomsten, een hoogstaande ethiek, nadruk op het leren, discussies op grond van argumenten, kortom aantrekkelijk voor vele goed opgeleide mensen.

Het enige wat hen weerhield daadwerkelijk jood te worden was de besnijdenis, die niet alleen voor mannen een pijnlijke en vaak risicovol gebeuren was, maar ook de verplichting oplegde alle geboden te vervullen. De reinheidswetten, het vrij houden van de zaterdag, het niet mogen eten van varkensvlees, allerlei dingen die het moeilijk maakten contact te blijven houden met familieleden en vrienden.

Lees verder

Post to Twitter

3 reacties

Opgeslagen onder Kerk

Feestjes en feesten

elke dag feest-felix

Elke dag een feestje! Reclamemakers denken dat het appelleert…

Op een van de Kerst- en Nieuwjaarskaarten die ik kreeg stond: ‘Moge 2013 een jaar worden van feestjes en plezier’. Ik vond het geen feest om deze kaart te ontvangen. Allereerst wegens het gebruik van het meervoud en verkleinwoord bij feest, ‘feestjes’.

Het Nederlands gebruikt veel verkleinwoorden vergeleken met de ons omringende talen. Ik geloof dat we helemaal naar Rusland moeten gaan om ook daar een welig gebruik van verkleinwoorden te vinden. Het verkleinwoord verkleint niet alleen de uiterlijke massa van iets, het kan ook iets als ’t ware van binnen verkleinen.

Niet alleen lengte en breedte worden verkleind, maar een verkleinwoord verleent ook een zekere intimiteit aan een woord. Wanneer je een kelner aanroept met ‘Graag nog een biertje’, dan suggereer je dat er een band is tussen jou en de ober: je hebt iets met elkaar. Als je uitlegt dat daar ‘het winkeltje’ is, zeg je niet alleen dat de winkel niet groot is, maar je roept iets op van een plek die warm is, waar het goed winkelen is.

Lees verder

Post to Twitter

Schrijf een reactie

Opgeslagen onder Vieringen en sacramenten

Niet om weg te gooien

‘Mens, gedenk dat je stof bent, en tot stof zult wederkeren’ is de oude tekst die gezegd word bij het opleggen van het askruisje aan het begin van de veertigdagentijd. Het is een realistische formule. Maar op Pasen blijkt dit maar één kant van de munt.

Stof en as zijn niet het laatste, zeggen Paulus en anderen. Er wordt bij de verrijzenis een geestelijk lichaam gegeven. Geestelijk betekent niet ‘spookachtig’, of ‘onecht‘. Geestelijk of spiritueel verwijst naar de Geest van God. Stof en as komen tot leven, omdat God een relatie onderhoudt met dit stof en deze as. Het lichaam van stof en as heeft waarde.

Een van de merkwaardigste katholieke rituelen: op aswoensdag krijgt iedereen, jong en oud, letterlijk ingewreven dat we dood gaan.

Een van de merkwaardigste katholieke rituelen: op aswoensdag krijgt iedereen, jong en oud, letterlijk ingewreven dat we dood gaan.

Lees verder

Post to Twitter

1 reactie

Opgeslagen onder Geloven vandaag

Ben ik mijn lichaam?

hersen-helften

Verbeelding van het interieur van onze hersenhelften…

Als ik geloof in de verrijzenis uit de dood, dan ken ik waarde toe aan mijn lichaam.

Het is een oude discussie: heb ik mijn lichaam of ben ik mijn lichaam? Meestal zeggen we dat we een lichaam hebben. Dat is aan het veranderen. Of liever: de discussie is in een nieuwe fase gekomen. Mensen durven nu te zeggen en te schrijven: ik ben mijn brein. Ik ben wat er in mijn hersens gebeurt. Mijn hersens maken besluiten en doen dat voordat ik weet dat ik een besluit genomen heb. De ik ben mijn brein-mensen hebben allerlei wetenschappelijke proeven en uitslagen.

Critici wijzen erop dat je wel allerlei elektrische golven door de hersens ‘ziet’ gaan en dat je ook kunt vaststellen dat bepaalde gedeelten van de hersens te maken hebben met bepaalde uitingen, maar dat dit nog niet betekent dat een mens een optelsom is van elektrische of andersoortige golven.

Lees verder

Post to Twitter

2 reacties

Opgeslagen onder Geloven vandaag

Alle beelden verwerpen, toch geloven

Gravure van Gustave Doré op basis van beschrijvingen uit Dantes 'Goddelijke Komedie'.

Gravure van de hemel van Gustave Doré (1832-1883), op basis van beschrijvingen uit Dantes ‘Goddelijke Komedie’.

Je zou verwachten dat het vertrouwen dat de doden met Christus zullen verrijzen invloed heeft uitgeoefend op de waardering van het lichaam. Misschien is dit ook wel zo, maar het is niet gemakkelijk dit vast te stellen.

Het lichaam was in de christelijke traditie meestal een soort aanhangsel van de ziel. De ziel ging eerst naar de hemel en later volgde dan het lichaam De mens zou volgens de christelijke traditie in de hemel vooral actief zijn in het schouwen van God. Daarbij had het lichaam maar een bescheiden rol. Het ging vooral om het heil van de ziel, dat bestond in het genieten van het schouwen van God, en dit geestelijk genieten breidde zich vervolgens uit tot het verrezen lichaam.

Dit beeld vinden we niet terug in het Nieuwe Testament. Jezus kondigt de komst van het ‘rijk Gods’ aan, een tijd dat God daadwerkelijk regeert in de wereld en in ons.

Lees verder

Post to Twitter

Schrijf een reactie

Opgeslagen onder Geloven vandaag

Hoe tot geloof te komen

Hoe komt een modern mens tot het geloof in de verrijzenis? Je kunt proberen te achterhalen wat er bijna tweeduizend jaar geleden ‘precies’ gebeurd is, maar je weet dat dit onbegonnen werk is. We weten zelfs niet goed wat het betekent verrezen te zijn. De eerste formulering van het geloof in de verrijzenis is dat Jezus leeft en nog steeds actief is.

Je kunt denken dat het gemakkelijker zou zijn om te geloven als je zelf tot die leerlingen had behoord die het paasgeloof verkondigd hebben. Dat is echter maar de vraag. Ook onder de eerste leerlingen waren er die hun twijfels hadden. (Mt 28, 17) Je kunt zeggen dat we dit geloof nu eenmaal hebben overgeleverd gekregen en het hebben overgenomen. Dat is ook niet erg bevredigend.

Het mooiste paasverhaal is waarschijnlijk het verhaal van de twee leerlingen op weg naar Emmaus.

Deze verbeelding van het Emmausverhaaal is van Luc Blomme en is geleend van de website van de dominicanen in Knokke, België. Klik op het schilderij voor meer werk van hem.

Deze verbeelding van het Emmausverhaaal is van Luc Blomme en is geleend van de website van de dominicanen in Knokke, België. Klik op het schilderij voor meer werk van hem.

Lees verder

Post to Twitter

1 reactie

Opgeslagen onder Geloven vandaag

Pasen: over vergeving en belofte

Maria Magdalena, 'apostel der apostelen', in de tuin, na Jezus' dood.  'Noli me tangere' zegt Jezus: houdt me niet vast (Johannes 20,17). (Afbeelding: Fra Angelico)

Maria Magdalena, ‘apostel der apostelen’, in de tuin, na Jezus’ dood. ‘Noli me tangere’ zegt Jezus: houdt me niet vast (Johannes 20,17). (Afbeelding: Fra Angelico)

Volgens de joodse filosofe Hannah Arendt is samenleven alleen mogelijk als er plaats is voor belofte en vergeving. De belofte geeft ons vaste grond onder de voeten in een oceaan van onzekerheid die vanuit de toekomst op ons afkomt. De vergeving voorkomt dat wij vast blijven kleven aan het verleden, verstenen als de vrouw van Lot, vervallen tot gevoelens van ressentiment, meer dood dan levend zijn. Vergeving schept een nieuwe wereld, een nieuwe situatie, waarin je herboren kunt leven en werken.

Vergeving vinden we vaak een te groot woord; je hebt niet altijd het gevoel dat je veel te vergeven hebt, of vergeving nodig hebt. Maar vergeven is niet altijd een indrukwekkend en groots gebeuren. Het bij elkaar uithouden, verdragen, je verzetten tegen kwaadsprekerij is volgens mij vormen van vergeving.

Lees verder

Post to Twitter

Schrijf een reactie

Opgeslagen onder Geloven vandaag

Vragen bij ons veelgodendom

Sommigen zeggen dat wat wij zien ons weerspiegelt.

Sommigen zeggen dat wat wij zien ons weerspiegelt.

Het atheïsme is geen bloeiende zaak. De meeste mensen zijn niet zozeer atheïst als wel polytheïst: zij vertrouwen niet op de Ene God van jodendom, christendom en islam, maar laten zich door vele goden gebieden.

We hoeven bij ‘goden’ niet allereerst te denken aan bovennatuurlijke figuren. De voornaamste goden zijn andere mensen. De collega die net even slimmer, doortastender en knapper lijkt te zijn dan jij: je haat haar of bewondert hem. Je imiteert hem of probeert te worden zoals hij. Mensen kunnen daar ver in gaan: dezelfde kleren gaan dragen is vrij gewoon, iemand stalken is dat niet meer.

Lees verder

Post to Twitter

1 reactie

Opgeslagen onder God

Een programma voor een paus

Paus Franciscus tijdens zijn eerste ontmoeting met de pers, kort na zijn verkiezing.

Paus Franciscus tijdens zijn eerste ontmoeting met de pers, kort na zijn verkiezing.

Wat zou een programma inhouden van een paus die op heden en toekomst gericht is? Ik zie de mogelijkheid van een programma met tien punten. Ik plaats ze hier in een min of meer willekeurige volgorde.

1. Geen regels op zonde

Het eerste punt is het afschaffen van het verplichten van kerkelijke, door mensen gemaakte, regels op zonde. Zo is het officieel een doodzonde om op zondagen en ‘verplichte feestdagen’ niet naar de eucharistieviering te gaan. In de praktijk storen katholieken zich daar niet zo aan. Maar het ‘beleggen van allerlei door mensen gemaakte voorschriften met ‘zonde’ is een poging dwang uit te oefenen. Dit past niet bij een gelovige gemeenschap die nu juist liefde en vrijheid wil verkondigen. Toen Dominicus begin dertiende eeuw zijn Orde van Predikers stichtte, was het uitdrukkelijk zijn wens dat de regels niet op zonde zouden verplichten. Het zou de kerk vernieuwen als dat dreigen met zonde en boete zou ophouden.

Lees verder

Post to Twitter

9 reacties

Opgeslagen onder Kerk