Lichaam en ziel. Een on-Bijbels beeld

Ziel te koop. Een cynische echo van de gedachte dat een mens zijn of haar ziel kan verkopen aan de hoogst biedende - doorgaans de duivel.

Het beeld van de toekomst na de dood dat het meest populair gewor­den is in de christelijke traditie, is niet of nauwelijks terug te vinden in de teksten van het Nieuwe Testament. Zoiets gebeurt vaak: een buiten-Bijbels­ beeld wint het van een Bijbels beeld. Eeuwenlang is de toekomst van de dode zo gezien dat na de dood de ziel naar God, naar de hemel, ging, en het dode lichaam achterbleef op aarde. Pas op het einde van de menselij­ke­ geschiede­nis zou Jezus terugkomen in heerlijkheid en dan zouden ziel en lichaam weer met elkaar verenigd worden.

Hoger en lager
De oorsprong van dit beeld is vooral te vinden in het erfgoed van de Griekse wijsbegeerte. Daarin werd gedacht dat heel de werke­lijkheid uit een hoger en uit een lager element bestaat. De mens had een hoger element in zich, de ziel, die on­sterfelijk was, en een lager element, het sterfelij­ke lichaam.

Het was voor christenen in die tijd moei­lijk te zien dat het lichaam voldoende waarde had om mee te laten tellen in het leven nu en voor na de dood. De gedachte dat iedereen een ‘ziel’ heeft, is niet zo vreemd: je kunt bijvoor­beeld met je gedachten vrijuit rondzwerven over heel de aarde, terwijl je lichaam in een muffig schoollokaal is.
Bij gesprekken met jonge mensen kom ik nogal eens de overtuiging te­gen dat ieder mens een ziel is, die op een gegeven moment een lichaam uitkiest en daarin een leerproces doormaakt. Mij spreekt deze gedachte niet aan. Ze maakt op mij de indruk een poging te zijn onze eindigheid te ontkennen. Het lichaam wordt iets tweederangs en de aarde dreigt slechts een leerschool of zelfs, zoals iemand mij zei, een strafkolonie te worden.

Eenheid
Het lijkt mij beter niet het bestaan van een onsterfelij­ke ziel aan te nemen. Ik zie de mens graag als een eenheid en niet als samengesteld uit twee componenten waarvan er één afzonderlijk kan bestaan. Ik zie het lichaam als meer dan een ge­heel van orga­nen. Het is een knooppunt van relaties en verhou­din­gen met andere mensen, met God, en met de natuur.

Als er een toe­komst is voor de mens na zijn dood bij God, betekent dit in mijn ogen dat bij de dood de relatie met God blijft bestaan. God houdt deze relatie in stand en vanuit die relatie ontspringen dan opnieuw de relaties met anderen. Met andere woorden; de verrijzenis vindt plaats op het moment van onze dood. Want de verrijzenis is geen reanimatie van een lijk, maar een nieuw bestaan met God.

Deel!Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Print this page

7 Comments

Opgeslagen onder Geloven vandaag

7 Responses to Lichaam en ziel. Een on-Bijbels beeld

  1. jos steeman

    Ben zeer verheugd met de “ontdekking” van deze site.
    Lees er nu elke dag op1

  2. A.Lascaris

    Dank voor de vele positieve reacties. Wat Aristoteles betreft: ja lichaam en ziel zijn bij hem eenheid als vorm en materie. Hij heeft de idee van een ziel overgenomen van zijn omgeving en later is de ziel bij de christnen onstervelijk geworden. maar de bijbel bijvoorbeeld werkt niet met ziel en lichaam, maar met lichaam, ziel en adem (geest). We zijn niet gebonden aan deze verschillende theorieën; ze zijn bedoeld als een soort wijsgerig hulpmiddel. André Lascaris

  3. Frans

    Wat prachtig dat de site doorgaat! Ik volg het met heel veel plezier en belangstelling!

  4. cor wildeboer

    Beste Andre,
    Ik kan enerzijds heel goed de gedachte delen dat lichaam en ziel een eenheid is en de totale mens is. Anderzijds is het voor mij ook een bevrijdende gedachte om, als ilk op een kerkhof bij het graf van een dierbare sta, te denken: hier ligt niet de mens die ik gekend heb, maar alleen nog het verstorven lichaam. De mens, die ik gekend heb, is in mijn geloof nu verrezen en verenigd met God. Ik kan dan toch aan een ziel bij God denken.

    Groeten van Cor Wildeboer.

  5. Annelies Glasbergen Hartwijk

    Zelf kan ik mij vinden in je bent meer dan je lichaam, je ziel speelt ook een grote rol.
    het lichaam zie ik meer als mijn stoffelijke jasje, die ik uit doe, als ik over ga – over lijd, over het lijden heen.
    in de klassieke homeopathie, wordt ook gekeken naar lichaam ziel en geest.
    dat bv ziekte niet alleen iets is van een ding, maar van de mens in zijn/haar totaliteit.
    dat is waar ik van harte achtersta, zo zie ik het nu voor mijzelf op dit moment.

    Harte groet van Annelies

  6. Stan P.A. Gipman

    Plato legt de grond van alles wat is in een transcendent idee. Aristoteles, en in navolging Thomas van Aquino en Edward Schillebeeckx, in een immanente vorm. Bij Aristoteles vormen lichaam en ziel een eenheid.
    Zolang de eminente blogger dit laatste standpunt huldigt mag hij blijven (!) en wens ik hem nog veel succes.

  7. Dianne Nijhuis

    Wat fijn dat uw website een doorstart vindt. Voorziet wat mij betreft duidelijk in een behoefte.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *