Waardig communiceren?

Bij gelegenheid van het vieren van Sacramentsdag hebben de Nederlandse bisschoppen op 10 juni een brief gepubliceerd over ‘waardig communiceren’. De brief is zoals men mag verwachten, traditioneel van inhoud.

De bisschoppen wijzen erop dat een Eucharistieviering niet gebruikt mag worden als een mogelijkheid om te demonstreren. Dit lijkt me juist. Het gaat niet aan om de voorganger te provoceren door zich uitbundig als een homo te presenteren, terwijl men weet dat samenlevende homo’s volgens de huidige leiding van de kerk in zonde leven en niet mogen communiceren. Maar ook de kerkelijke leiding moet de mensen in de parochies niet prikkelen door steeds meer te verharden en de eisen van de oude moraal steeds strikter toe te passen.

De bisschoppen eisen dat men katholiek gedoopt is. Dat is wat merkwaardig, want er is een dooperkenning tussen de meeste christelijke kerken. Je bent gedoopt of niet, maar in welke kerk is alleen een administratieve handeling.

Volledig delen
Ook eisen de bisschoppen het volledig delen van het geloof van hun kerk. Het is niet zo duidelijk wat dit inhoudt. Betekent dat men het eens moet zijn met een bepaalde theologie van de Kerk? Geven de katholieken allen hetzelfde antwoord op de vraag wat geloven in de Eucharistie inhoudt?

Ik denk dat dit nauwelijks zal lukken: ook onder katholieken zijn de geloofsovertuigingen divers. Moet men zich niet beperken tot de instemming van mensen met het Eucharistisch gebed? Kan en mag men wel meer eisen?

Een andere eis is dat men niet in een levensstijl volhardt die zondig heeft of dat men zich bewust is een zware zonde te hebben bedreven. Dan moet men eerst biechten. Ook hierover is discussie mogelijk. Ook de Eucharistie is tot vergeving van zonden; elke ontmoeting met Christus is helend en vergevend. De biecht is maar een van de mogelijkheden om vergeving te ontvangen. In sommige Oosterse kerken kent men de sacramentele belijdenis niet of nauwelijks.

Onwaardig?
De bisschoppen halen in dit verband een schijnbaar zware tekst aan van Paulus (ze geven de verkeerde Bijbelplaats aan: 1 Kor 1,27 moet zijn 1 Kor 11,27): ‘Wie op onwaardige wijze het brood eet of de beker van de Heer drinkt, bezondigt zich aan het lichaam en Bloed des Heren.’

In dit gedeelte van de brief gaat het erom dat de een teveel van de gezamenlijke maaltijd neemt en dat anderen honger lijden. Dat zijn waarschijnlijk de mensen die arbeider of slaaf zijn en zich niet zo gemakkelijk vrij kunnen maken om op tijd bij de viering te zijn. Op deze mensen moet gewacht worden. Anders tast je het wezen van de gemeente aan.

Dat is veel concreter dan wat de bisschoppen zeggen: het ontvangen van de Communie een verbondenheid veronderstelt met de kerk. Het zou beter geweest zijn om te verwijzen naar Matteüs 5, 23: ‘Als je dan je gave offert op het altaar en jij je daar herinnert dat je broeder iets tegen je heeft, laat je gave daar voor het aanschijn van het altaar en ga eerst heen: verzoen je met je broeder en dan kun je komen en je gave offeren.’ Ook dit klinkt concreter dan wat de bisschoppen zeggen en heeft geen uitleg nodig.

Uitnodiging
De brief van de bisschoppen heeft iets benauwends. Ik zou ervoor zijn dat we in vrijheid discussiëren over de vraag of de Eucharistie niet opengesteld moet worden voor allen die daaraan willen deelnemen en zich in de viering herkennen. Dit niet omdat het er niet toe zou doen wat mensen geloven of welke levensstijl zij erop na houden, maar om precies zo te getuigen dat ieder wordt uitgenodigd tot het rijk van God.

Klik hier om de brief van de bisschoppen te lezen (pdf)

Deel!Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Print this page

9 Comments

Opgeslagen onder Kerk

9 Responses to Waardig communiceren?

  1. Het probleem van de openlijke zondigheid als belemmering voor het waardig communiceren, deed mij denken aan De Katholieke Katechismus van JP II waar gesproken wordt over publiek overspel van gescheiden katholieken die samenwonen met een andere partner. De macht van de Kerk om iemand als zondaar te kunnen bestempelen door de H.Communie haar/hem te weigeren. Maar ja, wie komt er nog?

  2. André Mooij

    De immer kritische insteek van de Nederlandse Predikheren begrijp ik niet altijd. Maar het is altijd goed om van gedachten te wisselen. Wil hier mijn mening geven over wat WAARDIG communiceren volgens mij is.
    De H. Communie is een oeroud gebruik van de Rooms Katholieke kerk. De H. Communie is niet hetzelfde als het protestantse avondmaal. Daarbij zeg ik niet dat het protestantse avondmaal slecht is. Het is prima, maar hoort bij een andere traditie.
    De katholieke kerk heeft zich (m.i. soms helaas) naar aanleiding van het 2e Vaticaans Concillie gemoderniseerd. Men kan de nieuwe mis van Paulus VI nauwelijks vergelijken met de Tridentijnse Mis van de H. Paus Pius V. Het is dus onzin te beweren dat de katholieke kerk zich niet aan de tijd aanpast. Maar aanpassingen vergen tijd, soms heel veel tijd!
    De regels aangaande de communiegang zijn echter niet veranderd. Zelfs de in het Westen (en elders) in zwang geraakte hand-communie is officieel niks meer dan een indult, en de tongcommunie “de regel”. Het is natuurlijk een feit dat bijna iedereen in Nederland opteert voor de handcommunie, daar is overigens niks mis mee.
    Bij iedere organisatie horen regels, anders ontstaat chaos. Die regels worden gehandhaafd door leidinggevenden, in de kerk zijn dit de bisschoppen. Het is geen geheim dat Rome sinds de jaren 70 bijna uitsluitend bisschoppen benoemt die recht zijn in de leer. Er zijn mensen die dit jammer vinden.
    De organisatie RK kerk heeft bepaald onder welke voorwaarden men mag communiceren.
    Wil men die regels veranderen dan zal dat via een door een paus bijeengeroepen volgend concillie moeten. Misschien gebeurt dat ook wel ooit, misschien ook niet.
    Voor mij kan men dus alleen waardig communiceren binnen de voorwaarden die de Wereldkerk stelt. Daarbij wil ik wel als kanttekening plaatsen dat mensen moeten handelen naar hun eigen geweten. Zo mogen bijvoorbeeld mensen die zijn gescheiden formeel niet meer ter communie gaan. Het komt voor dat één van de gescheiden echtelieden geen enkele blaam treft voor de scheiding, bijvoorbeeld als de partner overspel heeft gepleegd. En zo zijn er wellicht voor anderen weer andere gronden te bedenken waarom men denkt van de regels te mogen afwijken. Als men dit doet zonder de priester te beschadigen zal God het de Communicant wel vergeven, denk ik. Waarom protestanten deel willen nemen aan de RK H. Communie begrijp ik echter niet. Dat is voor mij de grens.

  3. Alle reacties die ik hier lees, steunen mij erg in de stappen die ik aan het zetten ben om opgenomen te worden in de kerk. Zij geven mij het vertrouwen dat er ook voor mij een plaats is, omdat er mensen zijn bij wie ik welkom ben, zoals ik ben. Hartelijk dank daarvoor.

  4. Voor mij is te communie gaan de uitdrukking van een persoonlijk verlangen naar Gods genade en zegen, naar Godsontmoeting. Een intens innerlijk gebeuren. Heeft Jezus ooit een mens die verlangde naar hulp, naar zegen, naar aandacht afgewezen?
    Wie een mens deze Godsontmoeting meent te moeten onthouden stelt zich boven God, meent beter te kunnen oordelen dan Hij.
    Is dit oordeel aan ons?

  5. A.Lascaris

    Ik ben het erg eens met deze reacties. André Lascaris

  6. Leo Raph. A. de Jong o.p.

    Ook nog dit.
    Al twintig jaar geleden – toen de bisschoppen een dergelijk schrijven lieten uitgaan – heb ik een brief naar de bisschoppen gestuurd, met de mededeling, dat zij die tekst uit 1 Kor. over het onwaardig eten en drinken aan de tafel van de Heer verkeerd uitlegden. Het ging over de spanning tussen arm en rijk; niet tussen katholiek en protestant. En dat het heel goed zou zijn, als de officéle kerk met name dit verschil tussen arm en rijk sterk in het oog zou moeten houden, rond het denken en praten over Eucharistie.
    ik kreeg geen antwoord.
    des te interessanter is het om in het schrijven van de bisschoppen nu weer die verkeerde argumentatie uit de heilige schrift tegen te komen. Wie is er nu eigenlijk hardleers?
    Leo Raph.

  7. Leo Raph. A. de Jong o.p.

    Ik ben priester en zeg zelf vaak, voor dat de communio begint:’
    “Omdat niet wij het zijn, die aan deze tafel uitnodigen, maar de verrezen Heer zelf, mag ieder, die zich genodigd weet, naar voren komen en samen met ons te communie gaan. Maar natuurlijk is iedereen vrij”.
    Dat lijkt me gelovig heel wat beter te verdedigen, dan het standpunt van de bisschoppen.
    Leo Raph.

  8. Als belijdend homo, als ik het hier even op deze manier mag uitdrukken, ontroert mij zowel uw blog als de bijdrage van Martin. Die ontroering heeft alles te maken met het fundamentele menselijke gevoel van erkenning, van gezien worden en aanvaard worden als de mens die ik ben. En dat is precies waarom de brief van de bisschoppen zo pijnlijk is voor mij. Het is voor mij niiet alleen benauwend, zoals u schrijft, maar regelrecht pijnlijk om door de bisschoppen uitgesloten te worden van het wezenlijkste sacrament van de kerk, de communie. Ik kan mij wel groot houden en doen alsof de mening van de bisschoppen en de paus in Rome ver van mij af staan, maar ik voel mij uitermate gekwetst door niet waardig bevonden te worden. Terwijl Jezus geen onderscheid maakte. Ik herken mij zeer in de viering van de eucharistie en juist daar ligt voor mij een wezenlijke reden om de stap te gaan zetten om opgenomen te willen worden in de katholieke kerk en niet te kiezen voor bijvoorbeeld de homovriendelijker Remonstrantse Broederschap. Terwijl ik dit intik heb ik de tranen in mijn ogen en ik hoop dat er eindelijk eens een dag komt, dat de barmhartigheid en de boodschap van liefde van Jezus belangrijker gevonden worden door de kerkleiding dan de katholieke moraal.

  9. Martin

    De scheiding tussen het ‘protestantse avondmaal’ en de ‘Katholieke Eucharistie’ is bijzonder pijnlijk. Ik ben lid van de PKN en ook in de toenmalige Hervormde Kerk gedoopt. Ik kom af en toe in een Katholieke viering. Het doet me dan echt pijn dat ik weet niet genodigd te zijn. Het pijnlijkst was het toen ik jaren gelden op een dag van de Werkgroep Katholieke Jongeren was. Een prachtige dag waarin verschillende groepen en organisaties zich presenteerden en er diepe gesprekken waren over het geloofsleven. Aan het eind van de dag was er een viering. De bisschop zei nadrukkelijk dat iedereen welkom was, maar de niet-katolieken waren alleen uitgenodigd om de Eucharisatie in het hart mee te maken. Mooi gezegd, maar toch gaf het zo’n gevoel van uitsluiting. Uitsluiting van iets zeer kostbaars. Heel anders was mijn ervaring toen ik een paar dagen in een klooster in Rome verbleef. Alhoewel de monniken wisten dat ik protestant ben, zag ik hoe er snel voor de viering geteld werd, zodat het aantal hosties zou kloppen. Omdat deze monik duidelijk met zijn vinger wees naar ieder die hij telde, zag ik dat ik meegeteld werd en dus welkom was om volledig de Eucharistie mee te maken. Het ontroerde me. Waardig communiceren? Is dat niet vooral het verschil tussen meegeteld worden of uitgesloten worden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *