Autonomie: een te romantische waarde

sterfbedEerlijk gezegd had ik niet verwacht dat de regering zo snel na het rapport Voltooid Leven van de commissie Paul Schnabel een voorstel zou gaan doen om het mogelijk te maken zichzelf te doden of daarbij te assisteren op grond van de overtuiging dat het leven voltooid is.

De commissie was in 2004 gevraagd hierover een onderzoek te doen. Acht maanden geleden was de commissie met een antwoord gekomen.

Het advies van de commissie was om voorlopig geen veranderingen in de wetgeving aan te brengen. De huidige euthanasiewet geeft aan mensen die niet verder willen leven genoeg ruimte om het leven te beëindigen.

Ik kreeg de indruk dat de commissie meer ervaring wilde opdoen voordat men een uitbreiding of juist een beperking van de euthanasiewet zou willen voorstellen.

Er zijn mensen die, hoewel ze gezond zijn, dood willen. Ze hebben een goed leven gehad. Hun partner is overleden, hun kinderen eveneens, of er is helemaal geen contact meer met hen, het is mooi geweest, ze willen gaan, de overheid moet barmhartig zijn en zorgen dat allerlei stiekeme middelen overbodig zijn.

Op goed geluk van her en der medicijnen verzamelen en ze op hoop van zegen innemen moet onnodig worden. Het NRC Handelsblad meent dat de regering de onduidelijkheid rond het levenseinde wil wegnemen. Maar ik denk dat de onduidelijkheid eerder zal toenemen, gezien dat deze er kennelijk rond de euthanasie al is. Bij euthanasie heb je nog altijd de betrekkelijke duidelijkheid van de ziekte, bij ‘mijn leven is voltooid’ lijkt me dat moeilijker.

Wat de redenering doet, is eerder een vlucht naar voren.

Wat ik niet zie gebeuren is dat men een beroep op God zal doen als de gever van het leven. God is geen wapen of argument in het debat. Bovendien zijn zij die in God geloven een minderheid geworden. De meerderheid kan geen betekenis geven aan het woord ‘God’.

De argumenten die gewisseld worden moeten voortkomen uit de ethiek. Dat is al moeilijk genoeg. Want er is niet zo maar één ethiek. De uitgangspunten en vooronderstellingen kunnen van elkaar verschillen met als gevolg dat de conclusies niet altijd dezelfde zijn.

In onze westerse samenleving is ‘autonomie’ een woord van groot belang. Autonomie wordt beschouwd als een werkelijkheid van grote waarde. Zij wordt gezien als een belangrijk element in onze cultuur.

'De vraag is of we wel autonoom zijn.'

‘De vraag is of we wel autonoom zijn.’

Denkende vanuit de autonomie lijkt het bijna vanzelfsprekend dat mensen zelf beslissen over hun levenseinde. Als je je hele leven zelfstandig gehandeld hebt en allerlei kleine en grote beslissingen hebt genomen, moet je dan ook niet de vrijheid, ja het recht hebben zelf het moment te kiezen wanneer je definitief afscheid van het leven neemt? ‘Mijn leven is voltooid’ of ‘het leven heeft mij niets meer te bieden’ of ‘ik ben helemaal alleen’, of ‘ik wil niet afhankelijk worden van anderen’ of ‘ik heb geen zin door een dodelijke en pijnlijke ziekte te sterven.’

De vraag is of we wel autonoom zijn. We worden geboren dankzij anderen, de eerste jaren van ons leven zijn we bijna geheel afhankelijk van anderen. We worden geboren in afhankelijkheid en op het einde van ons leven keren we voor een goed deel tot die afhankelijkheid terug.

We maken een grote cirkel. Is het doel van het leven aan die afhankelijkheid te ontsnappen? Maar dat lijkt onmogelijk. We blijven afhankelijk van plaats, tijd, cultuur, taal, van concrete mensen, dichtbij of veraf.

Verarmen we niet door autonomie als min of meer de hoogste waarde te zien? Moeten we niet ons durven overgeven aan het leven, inbegrepen onze afhankelijkheid? Aan onze geringe autonomie, aan onze lege handen, aan de gang van het leven?

Misschien is dit te romantisch gezegd of is juist de autonomie romantisch, onwerkelijk. Met zulke vragen is mijn leven nog niet voltooid.

Lees hier het rapport Voltooid Leven.

Lees hier het voorstel van de regering.

2 Comments

Opgeslagen onder Geloven vandaag

2 Responses to Autonomie: een te romantische waarde

  1. Piet

    Ach broeder Thomas, wat weet U van het leven dat mensen toebedeeld krijgen; wat weet U van vrijheid en vrije wil bij concrete individuen? Er zijn toch zo ontzettend veel vormen van lijden waaronder mensen gebukt kunnen gaan, jaren en jarenlang. De last die sommigen van ons moeten dragen is helemaal niet te meten, en al helemaal niet door mensen die nauwelijks een last te dragen hebben gehad. U heeft waarachtig geen idee! Vaak is de dood een uitkomst, ware verlossing. God die liefde bij uitstek is, kent echt meer vergevingsgezindheid en barmhartigheid dan U en ik voor mogelijk houden. Hij liet ons vrij om zelf te kiezen. Voor een goed oordeel zal Hij dus ook rekening houden met de feitelijke omstandigheden die ons restten. Ik geloof dus niet dat U mijn/onze God kent. U kent alleen de uwe. Laat Hem dus a.u.b. voor zichzelf oordelen en spreken! Als ik het mij gegeven leven op aanvaardbare, draaglijke wijze nu mocht teruggeven ….. ik zou er vrede en vreugde mee hebben. Wie is dan de mens die zich het recht toe-eigent om mij te (ver)oordelen en tegen te houden? Laat ons de juiste middelen, en we maken er zelf een eind aan wanneer het ons genoeg is geweest. Dat zou een mensenrecht moeten zijn, net zoals Mozes e.a. het recht hadden om in hun tijd versterving toe te passen als zij hun tijd gekomen achtten, en bijv. een berg op gingen om niet meer terug te keren. Heeft de God van Israël hen bestraft? Ook hier en nu past ons dus uiterste bescheidenheid, en de zorg voor regelingen die misbruik van vrijheid ten koste van de kwetsbaarste mensen. Ik vertrouw de politiek een goede afweging in deze wel toe; politici zijn hier in meerderheid immers allemaal gewetensvolle, intelligente mensen.

  2. thomas dominicus

    Recht op hulp bij zelfdoding?
    Iedereen die hier voor is, moet eerst aan een sterfbed gaan staan!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.